ضامن است و هرچه به آن دو در معامله داده شود و از ميان برود از مال فروشنده محسوب است . اما دادوستد بندهء بالغ عاقل جز به اجازهء مالك نادرست است ، و بقال و نانوا و قصاب و ديگران نبايد با بندگان جز به اجازهء مالكانشان معامله كنند . نابينا نيز چون ناديده را خريد و فروش مىكند معامله با وى باطل است ، و محتسب بايد وكيلى بينا براى او بگمارد تا دادوستد به وسيلهء او انجام گيرد . اما معامله با كافر رواست جز مصحف ( قرآن ) و كتابهاى حديث و بردهء مسلمان كه فروش آنها به وى ممنوع است و همچنين فروش سلاح به كافر حربى كه نافرمانى به خداست . ركن دوم مبيع است كه شش شرط دارد : نخست اينكه نجس العين نباشد ، ازاين‌رو معاملهء سگ و خوك و سرگين و مدفوع انسان و عاج و ظروفى كه از عاج ساخته شود باطل است ، زيرا استخوان با مرگ حيوان ناپاك مىشود . و فيل با ذبح پاك نيست و استخوانش نيز با تميز كردن آن پاك نمىشود ، و نيز بيع شراب و پيه و چربى نجس كه از حيوان حرام گوشت به دست مىآيد باطل است اگرچه براى افروختن چراغ يا اندودن كشتىها به كار رود . دوم اينكه مبيع قابل انتفاع باشد ، ازاين‌رو بيع حشرات و موش و مار روا نيست ، اما فايده‌اى كه شعبده‌باز از مار برمىگيرد و يا افسونگر كه رشته‌هايى از سبد بيرون مىآورد و به مردم نشان مىدهد انتفاع نيست و بدان نبايد اعتنا كرد . و خريد و فروش گربه و زنبور عسل و يوز و شير و جانوران شكارى يا جانورى كه از پوستش استفاده مىشود رواست و نيز معاملهء فيل به سبب استفاده‌اى كه از آن در حمل و نقل مىكنند درست است و نيز بيع طوطى و طاووس و پرندگان آوازخوان جايز است ، زيرا اگرچه حرام گوشت‌اند تلذذ از آواز و تماشاى آنها مباح است . نگهدارى سگ براى زيبايى آن روا نيست ، زيرا پيغمبر ( ص ) از آن